Voor een proefschrift stel je de marges als volgt in: een binnenmarge van minimaal 3 cm, een buitenmarge van minimaal 2 cm, en een boven- en ondermarge van elk minimaal 2 cm. Dit zijn de meest gebruikte richtlijnen voor gedrukte proefschriften in Nederland, al kunnen universiteiten aanvullende eisen stellen. Hieronder vind je antwoord op de meest gestelde vragen over marges bij proefschriften.
Welke marges zijn verplicht voor een proefschrift?
Er is geen universele, wettelijk verplichte margestandaard voor proefschriften in Nederland, maar de meeste universiteiten hanteren vergelijkbare richtlijnen: een binnenmarge van 3 tot 3,5 cm, een buitenmarge van 2 tot 2,5 cm, en een boven- en ondermarge van elk 2 tot 2,5 cm. Controleer altijd de promotiereglementen van jouw instelling, want die gaan voor alles.
De reden dat deze maten zo breed worden gedragen, is praktisch: een proefschrift wordt dubbelzijdig gedrukt en ingebonden. De binnenmarge moet voldoende ruimte bieden zodat de tekst niet in de rug van het boek verdwijnt. De buitenmarge geeft de lezer ruimte om het boek vast te houden zonder de tekst af te dekken.
Naast de universiteitsrichtlijnen heeft ook de drukkerij technische minimumvereisten. Tekst of afbeeldingen die te dicht bij de rand staan, kunnen bij het snijden van de vellen worden afgesneden. Houd daarom altijd een veilige marge van minimaal 1 cm aan tot de snijrand, los van de inhoudsmarge.
Waarom is de binnenmarge bij een proefschrift groter dan de buitenmarge?
De binnenmarge is groter dan de buitenmarge omdat het proefschrift wordt ingebonden. Bij het inbinden verdwijnt een deel van de pagina in de boekrug. Als de binnenmarge te smal is, loopt de tekst letterlijk in de rug en wordt die onleesbaar. Een extra centimeter aan de binnenkant compenseert dit verlies.
Hoeveel ruimte de rug opslokt, hangt af van de dikte van het proefschrift en de gekozen bindmethode. Een dik proefschrift met veel pagina’s heeft een bredere rug dan een dun exemplaar, en vraagt daardoor om een iets grotere binnenmarge. Bij een perfectbinding, de meest gebruikte methode voor proefschriften, geldt doorgaans een verlies van 0,5 tot 1 cm aan de binnenzijde.
Dit is ook de reden waarom je bij een gedrukt proefschrift werkt met spiegelmarges in plaats van vaste, gelijke marges aan alle zijden. Spiegelmarges zorgen ervoor dat de binnenmarge op zowel linker- als rechterpagina’s correct staat, ongeacht of het een even of oneven pagina is.
Hoe stel ik spiegelmarges in voor een proefschrift in Word?
In Microsoft Word stel je spiegelmarges in via het tabblad Indeling (of Pagina-indeling in oudere versies). Ga naar Marges, kies Aangepaste marges, en stel bij Meerdere pagina’s de optie Spiegelmarges in. Vervolgens voer je de gewenste binnenmarge en buitenmarge in. Word past de marge dan automatisch aan voor linker- en rechterpagina’s.
Een praktische instelling voor de meeste proefschriften is:
- Binnenmarge: 3 cm
- Buitenmarge: 2 cm
- Bovenmarge: 2,5 cm
- Ondermarge: 2,5 cm
Controleer na het instellen altijd de afdrukvoorbeeld-weergave om te zien of de marges er op zowel linker- als rechterpagina’s correct uitzien. Let ook op de positie van paginanummers en kopteksten: die moeten binnen de ingestelde marges vallen, niet erbuiten.
Werk je in LaTeX? Dan stel je spiegelmarges in via het pakket geometry met de optie twoside. Dit geeft je meer precisie en is bij veel technische en wetenschappelijke proefschriften de voorkeursmethode.
Wat is het verschil tussen marges voor digitale en gedrukte versies?
Voor de digitale versie van een proefschrift, zoals een PDF die online wordt gepubliceerd, gebruik je bij voorkeur symmetrische marges aan alle zijden, omdat er geen boekrug is. Een marge van 2 tot 2,5 cm rondom is dan voldoende. Voor de gedrukte versie heb je asymmetrische spiegelmarges nodig, met een bredere binnenmarge voor de inbinding.
Dit betekent in de praktijk dat je twee versies van je document aanmaakt: één voor de drukkerij en één voor digitale publicatie. Veel universiteiten vragen beide versies aan: de gedrukte exemplaren voor de verdediging en een digitale versie voor de universitaire repository.
Let op dat de paginagrootte voor beide versies gelijk blijft. De meest gebruikte afmeting voor proefschriften in Nederland is B5 (176 x 250 mm), hoewel sommige universiteiten A4 of A5 voorschrijven. Controleer dit van tevoren, zodat je niet achteraf je hele opmaak moet aanpassen.
Wat gebeurt er als mijn marges niet kloppen bij de drukkerij?
Als de marges in jouw bestand niet kloppen, kan de drukkerij het bestand niet zonder aanpassingen verwerken. Tekst die te dicht bij de rand staat, wordt bij het snijden van de vellen afgesneden. Een binnenmarge die te smal is, zorgt voor onleesbare tekst in de boekrug. In beide gevallen levert dit een onbruikbaar eindresultaat op.
Goede drukkerijen controleren het aangeleverde bestand voordat de productie start. Als er margefouten worden gevonden, nemen ze contact op om dit samen op te lossen. Toch is het verstandig om dit zelf te controleren voordat je het bestand instuurt, want correcties na het aanleveren kosten tijd en kunnen de planning in de war sturen, zeker als je een deadline hebt voor je promotiedatum.
Vraag bij de drukkerij altijd een specificatieblad of aanleverbeschrijving op. Daarin staan de exacte technische eisen voor marges, afloop en bestandsformaat. Zo lever je direct een goedgekeurd bestand aan en voorkom je onnodige vertraging.
Moet ik de marges zelf instellen of doet de drukkerij dat?
Je bent zelf verantwoordelijk voor het correct instellen van de marges in jouw document. De drukkerij past het bestand niet aan zonder overleg, omdat elke aanpassing invloed heeft op de opmaak van de rest van het document. Wat de drukkerij doet, is het bestand controleren en je informeren als er iets niet klopt.
Kies je voor een persoonlijk proefschrift waarbij de drukkerij ook de opmaak verzorgt, dan is dit een ander verhaal. In dat geval stelt de opmaker de marges in als onderdeel van de volledige opmaakopdracht, afgestemd op de bindmethode en de paginagrootte. Dat scheelt je een hoop technisch werk.
Als je het document zelf opmaakt, is het aan te raden om de marges al vroeg in het proces in te stellen, voordat je begint met schrijven. Zo voorkom je dat je achteraf ontdekt dat de opmaak verschuift door een margewijziging, wat in een lang document tot flinke problemen kan leiden.
Hoe wij helpen met de opmaak van jouw proefschrift
Bij ons hoef je je geen zorgen te maken over marges, spiegelmarges of technische aanleverkaders. Onze interne vormgevers nemen de volledige opmaak van jouw proefschrift op zich, van het instellen van de juiste marges tot de afwerking van omslag en binnenwerk. Zo kun jij je richten op de inhoud van je onderzoek.
Dit is wat we voor je regelen:
- Correcte marges en paginaformaat afgestemd op de bindmethode van jouw keuze
- Opmaak van binnenwerk en omslag, volledig in eigen beheer
- Keuze uit softcover of hardcover, met diverse papiersoorten en afwerkingen
- Gratis op maat gemaakte boekenleggers en stellingen bij elk proefschrift
- Persoonlijk contact en korte lijnen gedurende het hele proces
Wil je weten wat we voor jouw proefschrift kunnen betekenen? Neem contact met ons op en we bespreken samen de mogelijkheden.
Onze specialisten denken graag mee aan al jouw vragen over een proefschrift.
Onze specialisten denken graag mee aan al jouw vragen over een proefschrift.
Gerelateerde artikelen
- Hoe combineer je opmaak en drukwerk voor een uniek proefschrift?
- Hoe zorg je voor een verzorgde uitstraling van je proefschrift?
- Hoe lang duurt het opmaken van een proefschrift?
- Hoe plan ik de tijdlijn voor het drukken van mijn proefschrift?
- Wat zijn veelgemaakte fouten bij het aanleveren van een proefschrift voor druk?