Wat is een ISBN-nummer en heb ik dat nodig voor mijn proefschrift?

Een ISBN-nummer is voor de meeste proefschriften niet verplicht. Nederlandse universiteiten stellen hun eigen eisen aan proefschriften, en die eisen bevatten doorgaans geen verplichting tot een ISBN. Wil je je proefschrift echter ook buiten de universiteit verspreiden of via een boekhandel aanbieden, dan kan een ISBN wel nuttig zijn. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over ISBN-nummers en proefschriften, zodat je precies weet wat voor jouw situatie geldt.

Is een ISBN-nummer verplicht voor een proefschrift?

Nee, een ISBN-nummer is in Nederland niet verplicht voor een proefschrift. De meeste universiteiten vragen je alleen om te voldoen aan hun eigen promotiereglement, en daarin staat doorgaans geen eis voor een ISBN. Controleer altijd de specifieke richtlijnen van jouw faculteit of promotiecommissie, want die kunnen per instelling verschillen.

Sommige universiteiten raden een ISBN wel aan, met name als je van plan bent om exemplaren te laten distribueren via bibliotheken of als je het proefschrift toegankelijk wilt maken voor een breder publiek. In de praktijk kiezen veel promovendi ervoor om zonder ISBN te drukken, simpelweg omdat de universiteitsbibliotheek het proefschrift digitaal archiveert en een eigen registratienummer toekent. Heb je twijfels, vraag dan bij je promotor of de afdeling Research Support na wat jouw universiteit verwacht.

Wat is het verschil tussen een ISBN en een DOI voor proefschriften?

Een ISBN (International Standard Book Number) identificeert een fysiek of digitaal boek en maakt het vindbaar in boekhandels en bibliotheekcatalogi. Een DOI (Digital Object Identifier) is een permanente link naar een digitaal document, zoals een online versie van je proefschrift. De twee systemen dienen een ander doel en sluiten elkaar niet uit.

Voor proefschriften geldt het volgende onderscheid:

• ISBN: relevant als je het proefschrift als boek wilt distribueren, bijvoorbeeld via een boekhandel of bibliotheekcatalogus.
• DOI: relevant voor de digitale versie die je universiteit of een repository zoals NARCIS publiceert. De DOI zorgt ervoor dat de online versie altijd bereikbaar blijft, ook als de URL verandert.

In de meeste gevallen regelt de universiteitsbibliotheek de DOI voor de digitale versie van je proefschrift. Het ISBN moet je, als je dat wilt, zelf aanvragen of laten aanvragen door je drukkerij.

Hoe vraag je een ISBN-nummer aan in Nederland?

In Nederland vraag je een ISBN-nummer aan via het CB (Centraal Boekhuis), de officiële instantie die ISBN-nummers uitgeeft voor de Nederlandse boekenmarkt. Het aanvraagproces verloopt volledig online via de website van het CB en is relatief eenvoudig.

De stappen zijn als volgt:

1. Maak een account aan op de website van het CB.
2. Vul de gegevens van je publicatie in, zoals de titel, auteur en het type publicatie.
3. Geef aan of het om een gedrukte versie, een digitale versie of beide gaat.
4. Betaal de aanvraagkosten en ontvang je ISBN-nummer.

Houd er rekening mee dat het aanvragen van een ISBN-nummer enige doorlooptijd heeft. Plan dit dus ruim voor je drukdeadline in, zodat je het nummer op de omslag en titelbladzijde kunt verwerken.

Wat kost een ISBN-nummer en wie betaalt het?

De kosten voor een enkel ISBN-nummer bij het CB liggen in 2026 rond de twintig tot veertig euro, afhankelijk van het type aanvraag en of je ook een barcode wilt. Wie de kosten betaalt, hangt af van de afspraken die je maakt met je universiteit of drukkerij.

Sommige universiteiten vergoeden de ISBN-aanvraagkosten als onderdeel van het promotiebudget. Vraag dit na bij je promotor of de afdeling die verantwoordelijk is voor de promotieondersteuning. Als je het ISBN zelf aanvraagt, zijn de kosten voor eigen rekening. Laat je drukkerij het ISBN aanvragen, dan kunnen er aanvullende administratiekosten in rekening worden gebracht.

Kan mijn drukkerij het ISBN-nummer voor mij regelen?

Ja, veel drukkerijen kunnen de ISBN-aanvraag voor je verzorgen of je begeleiden in het proces. Dit is handig als je de administratie rondom je proefschrift drukken zo veel mogelijk wilt uitbesteden en je volledig op de inhoud wilt focussen.

Vraag bij je drukkerij na of ze dit als service aanbieden en welke informatie ze daarvoor nodig hebben. Sommige drukkerijen regelen het ISBN als onderdeel van een compleet drukpakket, andere verwijzen je door naar het CB en helpen je met de technische verwerking van het nummer in het ontwerp. Zorg in elk geval dat het ISBN op de juiste plekken in je proefschrift staat: op de titelpagina, de achterkant van de titelpagina en, indien gewenst, als barcode op de achterzijde van de omslag.

Heb je een apart ISBN nodig voor de digitale versie van je proefschrift?

Ja, als je zowel een gedrukte als een digitale versie van je proefschrift uitgeeft, heeft elke versie een eigen ISBN nodig. Een ISBN is versiespecifiek: een e-book en een gedrukt boek zijn technisch gezien twee verschillende publicaties, ook al hebben ze dezelfde inhoud.

In de praktijk is dit voor de meeste promovendi minder relevant. De digitale versie van een proefschrift wordt doorgaans gepubliceerd via de universitaire repository en krijgt daar een DOI toegewezen. Alleen als je de digitale versie ook via commerciële kanalen wilt aanbieden, is een apart ISBN voor de e-bookversie nuttig. Twijfel je hierover, bespreek het dan met je promotor of de universitaire bibliotheek.

Hoe wij je helpen bij het drukken van je proefschrift

Bij Haveka begeleiden we je van begin tot eind bij het drukken van je proefschrift. We nemen de druk van het productieproces van je schouders, zodat jij je kunt richten op wat echt telt: je onderzoek en verdediging. Dit is wat we voor je regelen:

• Professionele opmaak van binnenwerk en omslag door onze interne vormgevers
• Keuze uit diverse papiersoorten (mat, glanzend of gerecycled) en omslagafwerkingen (softcover, hardcover, glans- of matlaminaat)
• Gratis op maat gemaakte boekenleggers en stellingen bij elk proefschrift
• Flexibele print-on-demand oplossingen, van kleine tot grotere oplages, zonder voorraadrisico
• Persoonlijk contact en korte lijnen gedurende het hele proces
• Advies over het ISBN-nummer en de verwerking ervan in je ontwerp

Wil je weten wat wij voor jouw proefschrift kunnen betekenen? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee.

(function () { var bar = document.getElementById(‘haveka-cta-bar’); if (!bar) return; function checkScroll() { var scrolled = window.scrollY || window.pageYOffset; var docHeight = document.documentElement.scrollHeight – window.innerHeight; if (docHeight = 0.45) { bar.classList.add(‘visible’); } else { bar.classList.remove(‘visible’); } } window.addEventListener(‘scroll’, checkScroll, { passive: true }); checkScroll(); })();

Gerelateerde artikelen

• Hoe ziet een complete tijdslijn voor proefschrift drukken eruit?
• Hoe kies je papier en formaat voor je proefschrift?
• Wat moet je weten over proefschrift inbinden als promovendus?
• Wat zijn de opties voor de afwerking van je proefschrift?
• Moet mijn proefschrift voldoen aan open access eisen van mijn universiteit?